36phophuong.vn     
Trang chủ
Xa lộ thông tin
Cuộc sống
Thăng Long-Hà Nội
Phố Hà Nội
Nét văn hóa
Những giá trị bảo tồn
Cải tạo, tu bổ, bảo tồn
Quy hoạch - Đô thị
 Hà Nội qua những bản đồ
 Nội đô thị lịch sử
 Đô thị
Địa lý- phong thủy
Diễn đàn
Người đẹp
Thời trang
Du lịch
Sức khỏe
Ẩm thực
thư giãn
Mỹ thuật
Góc học tập
Trang ảnh xưa
Góc chụp ảnh
Trang chủ > Quy hoạch - Đô thị >
  Tìm kiếm và phát huy một số đặc trưng của Hồ Gươm trong thiết kế đô thị Tìm kiếm và phát huy một số đặc trưng của Hồ Gươm trong thiết kế đô thị , 36phophuong.vn
 
Tìm kiếm và phát huy một số đặc trưng của Hồ Gươm trong thiết kế đô thị

 Mở đầu

Về mặt cảnh quan đô thị, nếu như phần lớn các thành phố trên thế giới được đặc trưng bởi những công trình, những quảng trường, những con sông, những công viên… thì Hà Nội lại được ghi dấu ấn bởi những hồ nước, trong đó đặc biệt nhất là Hồ Gươm, với vị trí ở trung tâm thành phố và lưu giữ nhiều câu chuyện lịch sử thú vị. Hồ Gươm và khu vực phụ cận cũng là nơi lưu giữ được nhiều nhất những nét văn hóa truyền thống của Hà Nội, từ kiến trúc, hội họa, ẩm thực, mô hình kinh doanh… tới lề lối sinh hoạt của người dân. Vì vậy, việc thiết kế đô thị Hồ Gươm luôn luôn là một vấn đề quan trọng, phức tạp và cuốn hút đối với chính quyền, nhà chuyên môn và người dân. Đã có nhiều cuộc thi quy hoạch, thiết kế đô thị và nhiều dự án chỉnh trang khu vực Hồ Gươm nhưng vẫn có những lệch pha với thực tế, có những phát sinh vấn đề mới ngoài mong muốn của các chuyên gia. Có lẽ, chính quyền và những nhà chuyên môn nên chấp nhận rằng thiết kế đô thị Hồ Gươm phải luôn được tiến hành với sự tham gia và sáng tạo của người dân. Nhiệm vụ của các nhà chuyên môn là phải vạch ra những đặc trưng chủ đạo của Hồ Gươm để kết hợp với người dân làm thăng hoa chúng. Khi đó, “thương hiệu đô thị”của hồ Gươm tự nhiên sẽ được tạo dựng và phát triển.
 
Xác định những hình ảnh đặc trưng
 
Mỗi đô thị đều tìm những hình ảnh kiến trúc cảnh quan của mình để tạo ra những biểu tượng của thành phố. Ví dụ, biểu tượng của Sydney là Nhà hát Opera và Cầu cảng Sydney; biểu tượng của Paris là Tháp Eiffel, Nhà thờ Đức Bà, Khải Hoàn Môn; biểu tượng của Saint Petersburg là Cầu mở Cung điện, Pháo đài Thánh Peter và Paul, Tượng kỵ sĩ đồng… Những biểu tượng đó được quảng bá trên các phương tiện truyền thông, được sử dụng cho các sản phẩm thương mại như được in trên túi xách, quần áo, đồ lưu niệm…
 
Chúng ta cũng lưu ý rằng những hình ảnh biểu tượng của thành phố thường là si-lu-ết (silhouette) của các công trình, vì hình ảnh si-lu-ết đơn giản, dễ nhớ. Vì vậy, trong thiết kế đô thị, chúng ta phải bảo tồn được si-lu-ết tại địa điểm có công trình điểm nhấn; không để những công trình mới xây phá vỡ si-lu-ết đã trở thành biểu tượng của đô thị.
 
Hiện nay, Khuê Văn Các được coi là hình ảnh biểu tượng cho Hà Nội, nhằm đề cao truyền thống văn hóa khoa bảng của Thủ đô. Ngoài ra, Hà Nội cũng có thể tìm kiếm những hình ảnh biểu tượng khác ở Hồ Gươm như tháp Rùa, cầu Thê Húc, tháp Hòa Phong, tháp Bút… Chúng tôi xin đề xuất 3 hình ảnh đặc trưng của Hồ Gươm có thể trở thành biểu tượng của Hà Nội, đó là:
 
– Biểu tượng Tháp Rùa đặc trưng cho những huyền tích ly kỳ của Hà Nội, Thủ đô của một đất nước ưa huyền tích và huyền thoại. Tháp Rùa (được xây dựng năm 1886) có kiến trúc pha trộn giữa kiến trúc truyền thống Việt Nam và kiến trúc châu Âu (vòm cuốn gothic)nên còn thể hiện sự giao thoa Đông – Tây trong văn hóa, nghệ thuật Hà Nội.
 
– Biểu tượng Cầu Thê Húc đặc trưng cho sự lãng mạn, nhẹ nhàng, nhỏ nhắn, bình dị của Hà Nội xưa. Không chỉ có những cây cầu bê tông và cầu sắt hoành tráng hiện đại mới có thể trở thành biểu tượng của thành phố, một cây cầu gỗ nhỏ nhắn, cong mềm mại cũng có thể là một biểu tượng trong lòng người dân bởi sự gần gũi, thân quen, ngọt ngào. Cầu Thê Húc nối với đền Ngọc Sơn, nơi thờ Văn Xương Đế Quân và Đức Thánh Trần, thể hiện sự linh thiêng của mảnh đất đế đô.
 
– Không chỉ có mặt đứng các công trình kiến trúc, mặt bằng của chính Hồ Gươm cũng có thể là biểu tượng cho Hà Nội. Nó đặc trưng cho một thành phố xanh, có nhiều hồ nước; một thành phố hài hòa với thiên nhiên và phát triển bền vững.
 
Sau khi nhất trí lựa chọn các hình ảnh biểu tượng (nhất định phải có sự tham gia của người dân), chúng ta sẽ tiến hành quảng bá chúng bằng các phương tiện truyền thông, bằng các sản phẩm du lịch, thương mại. Ví dụ, chính quyền Hà Nội có thể khuyến khích hoặc yêu cầu các doanh nghiệp (tư nhân cũng như nhà nước) trên địa bàn thành phố sử dụng các biểu tượng đó ở các mức độ khác nhau. Hoặc quận Hoàn Kiếm có thể yêu cầu các cơ quan và doanh nghiệp sử dụng biểu tượng Hồ Gươm trên các phương tiện du lịch và sản phẩm du lịch trong khu vực quận… Với sự quảng bá âm thầm nhưng bền bỉ bởi các hoạt động du lịch, thương mại, giao lưu của nhân dân, hình ảnh Hồ Gươm sẽ tới nhiều nơi trên thế giới.
 
Kiến tạo những địa điểm – hoạt động đặc trưng
 
Hiện tại, xung quanh Hồ Gươm có nhiều công trình, nhiều địa điểm với chức năng khác nhau cũng như luôn diễn ra nhiều các hoạt động khác nhau, đó là: Mua sắm (Tràng Tiền, Hàng Khay, Hàng Dầu, Hàng Đào), hành chính (UBND Thành phố, Điện lực thành phố, Công an quận Hoàn Kiếm), ẩm thực (Nhà hàng Thủy Tạ, các quán cà phê, các quán cóc), nghệ thuật (Nhà hát Lớn, Nhà hát múa rối, nhà Khai Trí Tiến Đức, các gallery), thông tin (Bưu điện thành phố, Trụ sở báo Nhân Dân, báo Hà Nội Mới, Thư viện Quốc gia, các điểm chỉ dẫn, các hãng du lịch), tâm linh (Tháp Rùa, Đền thờ vua Lê, đền Ngọc Sơn, đền Bà Kiệu, đình – đền – chùa Vũ Thạch), giao thông (điểm đỗ xe bus, xe điện du lịch, điểm bán vé máy bay, bãi đỗ xe ô tô – xe máy, ga metro trong tương lai), dạo chơi, thể dục (vỉa hè, ghế đá xung quanh hồ và vườn hoa Lý Thái Tổ)…
 
Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng hoạt động thương mại, mua sắm, ẩm thực (quán ăn truyền thống) là đặc trưng của khu phố cổ; hoạt động hành chính, tập trung đông người là đặc trưng khu Ba Đình – Hoàng Thành; nghỉ dưỡng, thể dục, ẩm thực (quán trà, cà phê) là đặc trưng của Hồ Tây; còn Hồ Gươm nên chú trọng khai thác các hoạt động nghệ thuật, tâm linh, nghỉ ngơi, tìm kiếm thông tin. Thực tế, diện tích đất trống ở Hồ Gươm không đủ để tạo ra nơi tập trung đông người và Hồ Gươm cũng không phù hợp để trở thành một địa điểm đông vui, ồn ào, rộng lớn. Nhiều ý kiến cho rằng nên đập bỏ dãy nhà giữa phố Cầu Gỗ và Đinh Tiên Hoàng để mở rộng quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục nhưng chắc chắn công tác đền bù giải phóng mặt bằng sẽ rất khó khăn và cũng không thật sự cần thiết. Hồ Gươm trong mắt người dân là nơi lặng lẽ cho những tâm sự của riêng mình, là nơi gặp gỡ của đôi lứa và bè bạn, là nơi tạo cảm hứng cho những lời thơ câu hát – nó cần phải có độ trầm lắng nhất định để đánh thức những cảm xúc của con người.
 
Từ đó, chúng ta có thể cải tạo, phát huy không gian – địa điểm – hoạt động của Hồ Gươm theo 4 hướng đặc trưng sau:
 
Hồ Gươm: Địa điểm Xanh – bền vững
 
Không gian xanh với hồ nước lung linh và những cây cổ thụ soi bóng vốn là đặc trưng cảnh quan của Hồ Gươm. Đến dịp lễ hội, những cuộc triển lãm sắp xếp hoa nghệ thuật cũng cuốn hút người dân. Hiện nay, các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường như xích lô, xe điện nhỏ để chở khách du lịch rất đáng hoan nghênh.
 
Tuy vậy, Hồ Gươm vẫn thiếu một tuyến đường đi bộ thực sự đẳng cấp, làm hình mẫu cho cả thành phố và là điểm nhấn cho các hoạt động trong khu vực, kiểu như phố Huchette ở Paris, phố Third ở Los Angeles, phố Malaya Sadovaya ở Saint Petersburg… Đó sẽ là một con phố không chỉ để mua sắm quần áo Trung Quốc vào buổi tối như Hàng Ngang, Hàng Đào. Nó phải là nơi thể hiện vẻ đẹp tinh tế của người Hà Nội với cách thiết kế bồn cây, ghế ngồi, biển hiệu cửa hàng, đèn chiếu sáng, hoa văn trang trí… Nó cũng là nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng như trao đổi thông tin, biểu diễn nghệ thuật đường phố, triển lãm ngoài trời…
 
Sau khi khảo sát thực tế các con phố xung quanh Hồ Gươm, chúng tôi đề xuất rằng nên tổ chức lại đoạn đường cuối phố Đinh Tiên Hoàng (từ Tượng đài Cảm tử tới Thủy Tạ) thành tuyến đường đi bộ và được thiết kế cảnh quan lại thật đẹp (thậm chí nếu có kinh phí thì xây dựng thêm các tầng hầm trung tâm thương mại và bãi đỗ xe phía dưới). Luồng giao thông cơ giới sẽ được đi thẳng ra phố Hàng Dầu và Cầu Gỗ. Trước mắt, bãi đỗ xe hiện tại ở đây sẽ được chuyển sang các phố Trần Nguyên Hãn, Lê Lai, Lê Thạch, Đinh Lễ. Ngoài ra, hiện nay, bao quanh sát hồ là dòng xe cộ ồn ào ngày đêm. Đó không phải là điều tốt cho cảnh quan và tinh thần của hồ. Giao thông Hồ Gươm cần một khoảng nghỉ, một điểm lặng nhẹ nhàng để suy nghĩ và đánh thức cảm xúc. Đoạn phố đi bộ này sẽ thực hiện điều đó.
 
Hồ Gươm: Địa điểm Tâm linh – huyền tích
 
Các câu chuyện về vua Lê trả kiếm, bá hộ Kim xây tháp mộ, chùa Báo Ân bị phá, bà Chúa Liễu Hạnh và đền Bà Kiệu, Nguyễn Văn Siêu và Tháp Bút, đình – đền – chùa Vũ Thạch… nên được giới thiệu huyền bí hơn trong sách hướng dẫn du lịch. Các khu vực xung quanh di tích cần được chỉnh trang lại và thiết kế mới để thực sự tạo cảm giác tôn nghiêm, anh linh, huyền bí. Cụ thể: (1) Thiết kế lối vào đình – đền – chùa Vũ Thạch trên phố Hàng Khay; (2) Thiết kế cảnh quan phía trước đền thờ vua Lê, chỗ vườn cây ra hồ; (3) Rào và chiếu sáng xung quanh tháp Hòa Phong, dấu tích sót lại duy nhất của chùa Báo Ân; (4) Thiết kế cảnh quan đoạn cuối phố Đinh Tiên Hoàng, nơi có Tượng đài Cảm tử quân, đền Bà Kiệu và đền Ngọc Sơn (tốt nhất là chuyển thành phố đi bộ như đề xuất ở mục trên); (5) Tôn tạo nội thất đền Bà Kiệu và đền Ngọc Sơn để tổ chức thường xuyên các buổi hát chầu văn và nhảy đồng.
 
Nếu như chúng ta coi Tâm linh – huyền tích là một đặc trưng quan trọng của Hồ Gươm thì khi quản lý thiết kế đô thị, chúng ta không thể cho phép những cửa hàng lấn chiếm và phá vỡ không gian tôn nghiêm các di tích, ví dụ như các cửa hàng túi xách cạnh đền Bà Kiệu và các cửa hàng trên phố Hàng Khay làm lu mờ lối vào vào đình – đền – chùa Vũ Thạch. Ngay cả cổng đền Lê Thái Tổ, dù trông có vẻ trang nghiêm hơn, cũng bị lấn át bởi quán cà phê và hàng rào của cơ quan bên cạnh.
 
Hồ Gươm: Địa điểm Nghệ thuật
 
Hồ Gươm là nguồn cảm hứng cho biết bao bài hát, câu thơ trữ tình về tình yêu Hà Nội và tình yêu đôi lứa. Có lẽ từ trong sâu thẳm nước Hồ Gươm có một khí chất tự nhiên lặng lẽ, hào hoa, quyến rũ nào đó làm lay động lòng người. Đó là di sản quý nhất của Hồ Gươm. Những trụ sở ngân hàng cao tầng được thiết kế thô kệch, những dự án cải tạo hoành tráng ồn ào đang dần dần lấy đi cái cái khí chất đó, đang âm thầm phá vỡ di sản tinh thần của Hồ Gươm, một nàng thơ của các thi nhân, nghệ sĩ.
 
Xung quanh Hồ Gươm có nhiều gallery mỹ thuật, các trung tâm triển lãm nghệ thuật (45 Tràng Tiền, 16 Ngô Quyền…) và các nhà hát (Nhà hát Lớn, Nhà hát múa rối Thăng Long, Trung tâm Không gian văn hóa Việt (nhà Khai Trí Tiến Đức cũ)…). Đó là một trong những thế mạnh của Hồ Gươm so với các địa điểm khác của thành phố và là cơ sở để phát triển Hồ Gươm thành một địa điểm của nghệ thuật, bao gồm cả nghệ thuật hàn lâm và nghệ thuật quần chúng, nghệ thuật hiện đại và nghệ thuật truyền thống. Ví dụ, ở khu vực hồ, chúng ta có thể nghiên cứu bố trí tái tạo một nhà trò để biểu diễn và giới thiệu về ca trù, tìm một góc phố nào đó để cho nghệ nhân hát xẩm…
 
Ngoài ra, chúng ta cũng nên tạo ra một không gian để trình diễn và trưng bày những tác phẩm nghệ thuật đương đại, nghệ thuật đường phố cũng như khơi gợi, lôi kéo người dân sáng tác và biểu diễn nghệ thuật. Cũng giống như đề xuất đã nêu trên, chúng tôi cho rằng đoạn đường đi bộ cuối phố Đinh Tiên Hoàng sẽ là nơi thích hợp để tổ chức triển lãm ngoài trời và biểu diễn nghệ thuật đường phố.
Hồ Gươm: Địa điểm Thông minh
 
Đô thị thông minh (smart city) đang là một trong những xu hướng phát triển đô thị trên thế giới hiện nay, trong đó công nghệ thông tin và viễn thông giữ vai trò chủ đạo. Các hệ thống vận hành giao thông vận tải, kỹ thuật hạ tầng đô thị, các sự kiện, cơ hội việc làm, các chỉ số tài chính, thậm chí cảnh báo thiên tai, chiến sự… đều được chỉ dẫn tới mọi người dân trong mọi thời điểm thông qua các biển chỉ dẫn công cộng với màn hình cảm ứng và điện thoại thông minh cá nhân.
 
Hồ Gươm, với lợi thế sẵn có về chức năng thông tin (hiện có các công trình như bưu điện thành phố, các tòa soạn báo, thư viện quốc gia, các hãng du lịch…) có thể là nơi phù hợp để trở thành một địa điểm thông minh tiên phong của Hà Nội. Đó là, wifi ở xung quanh hồ cần được cung cấp miễn phí; các bảng chỉ dẫn công cộng với màn hình cảm ứng cần được lắp đặt ở một số vị trí phù hợp; các thông tin về thời tiết, địa điểm du lịch, giao thông (tình trạng ùn tắc, chỗ trống đỗ xe), sự kiện… cần được thông báo trên các bảng chỉ dẫn và smartphone.
 
Kết luận
 
Hình ảnh đặc trưng và địa điểm đặc trưng là hai yếu tố quan trọng để phát triển thương hiệu đô thị của Hồ Gươm. Những hình ảnh biểu tượng như Tháp Rùa, cầu Thê Húc cần được quảng bá trên các sản phẩm thương mại du lịch của thành phố. Những hoạt động chủ đạo ở Hồ Gươm như dạo chơi, tâm linh, tìm kiếm thông tin, sáng tạo nghệ thuật cần được định hướng phát triển bài bản, nghiêm túc với sự tham gia của người dân. Nhưng dù có phát triển không gian Hồ Gươm theo hướng nào và bằng phương pháp nào đi nữa thì chúng ta nhất định phải bảo tồn được cái cốt tủy sâu thẳm của Hồ Gươm, cái khí chất tự nhiên đã tạo ra sự quyến rũ không thể mô tả bằng lời, cái vô hình đã tạo ra nguồn cảm hứng bất tận cho các thi nhân, nghệ sĩ.
 
KTS Vũ Hiệp
Đại học Giao thông vận tải

  Bình luận của bạn
(*) Họ tên:  
(*) Email:  
(*) Tiêu đề:  
(*) Nội dung:  
Mã: 

Nội dung các bình luận
 

  Các Tin khác
  + Đính chính một vài chi tiết về các trận thuỷ chiến chống quân Nguyên tại vùng sông Bạch Đằng, trong cuộc xâm lăng nước ta lần thứ ba (12/10/2017)
  + Đánh giá hiện trạng và tính pháp lý đồ án xây dựng khu ga Hà Nội. (01/10/2017)
  + Khu vực Ga Hà Nội được đề xuất quy hoạch như thế nào (01/10/2017)
  + Ai băm nát đô thị kiểu mẫu Linh Đàm? (29/09/2017)
  + Băm nát quy hoạch HN: Cao ốc bóp nghẹt đường hướng tâm (29/09/2017)
  + Bàn tay vô hình băm nát quy hoạch Thủ đô (29/09/2017)
  + Băm nát quy hoạch HN: Chung cư "nhồi" phố nhỏ, ngõ nhỏ (29/09/2017)
  + Thủ tướng yêu cầu cẩn trọng quy hoạch xây dựng khu vực ga Hà Nội (29/09/2017)
  + Xây nhà cao 40-70 tầng khu Ga Hà Nội: Phục vụ lợi ích nhóm? (29/09/2017)
  + Đường và phố quận Ba Đình: những giá trị cũ và cơ hội mới (25/09/2017)
 
 
Trang chủ Nội quy Liên hệ Lên đầu trang  
Xa lộ thông tin    Cuộc sống    Thăng Long-Hà Nội    Phố Hà Nội    Nét văn hóa    Những giá trị bảo tồn    Cải tạo, tu bổ, bảo tồn    Quy hoạch - Đô thị    Địa lý- phong thủy    Diễn đàn    Người đẹp    Thời trang    Du lịch    Sức khỏe    Ẩm thực    thư giãn    Mỹ thuật    Góc học tập    Trang ảnh xưa    Góc chụp ảnh   

vietarch-kiến trúc sáng tạo