36phophuong.vn     
Trang chủ
Xa lộ thông tin
Cuộc sống
Thăng Long-Hà Nội
Phố Hà Nội
Nét văn hóa
 Văn nghệ online
 Văn hóa nghệ thuật
 Văn hóa xã hội
 Văn,thơ,ca dao
Những giá trị bảo tồn
Cải tạo, tu bổ, bảo tồn
Quy hoạch - Đô thị
Địa ốc-phong thủy
Diễn đàn
Người đẹp
Thời trang
Du lịch
Thể thao-Sức khỏe
Ẩm thực
thư giãn
Mỹ thuật
Âm nhạc
Trang ảnh xưa
Góc chụp ảnh
Trang chủ > Nét văn hóa > Văn hóa xã hội >
  Vì sao Giáng sinh phổ biến khắp thế giới? Vì sao Giáng sinh phổ biến khắp thế giới? , 36phophuong.vn
 
Vì sao Giáng sinh phổ biến khắp thế giới?

 Điều gì khiến cho một lễ hội thuần tôn giáo và “Tây” như Giáng sinh lại rất được hưởng ứng ở một nước như Việt Nam?

 
Sẽ có người cho rằng dân Việt Nam sính ngoại, ăn theo phong trào, thiếu bản sắc. Lập luận này thật sự chưa thuyết phục lắm, vì người ưa thích ngày lễ Giáng sinh có mặt đông đảo trên khắp thế giới – với mọi thành phần dân tộc, màu da, giới tính, v.v. Hiện tượng này không chỉ có ở Việt Nam. Chẳng lẽ chúng ta cho rằng cả thế giới mất bản sắc?
 
Cũng có người cho rằng đây là kết quả của hội nhập, là chuyện thường tình của quá trình toàn cầu hóa. Cách tiếp cận cởi mở này lại không giải thích được tại sao Giáng sinh lại phổ biến hơn nhiều so với nhiều ngày lễ lớn của các tôn giáo khác. Ramadan của Hồi giáo hay Phật Đản của Phật giáo đều là những ngày lễ tôn giáo lớn rất quan trọng và rất thiêng liêng, được nhiều người biết đến trong thời kỳ toàn cầu hóa hiện nay. Nhưng vì sao những ngày lễ này lại không phổ biến như Giáng sinh?
 
Hiểu sơ lược một chút về Giáng sinh, chúng ta cần biết rằng người Công giáo bắt đầu chuẩn bị cho Giáng sinh trong vòng bốn tuần liền trước đêm Giáng sinh chính thức (mà chủ yếu là bốn ngày Chúa nhật tương ứng) – được gọi là Mùa Vọng (Advent). Đây là thời điểm mà người Công giáo chuẩn bị, cầu nguyện, và gột rửa tâm hồn mình (purify) để chào Chúa giáng trần.
 
Trong khi đó, người ngoại đạo thì chuẩn bị quà bánh cho người thân, và nếu có thể, một buổi ăn chiều họp mặt gia đình. Tư duy ấy từ đâu ra? Các nhà khoa học xã hội – chính trị – pháp lý có câu trả lời cho hiện tượng kỳ lạ này, và gọi đó là quá trình thế tục hóa (secularization) của Giáng sinh.
 
Từ ban thờ tới văn hoá đại chúng
 
Ai tìm hiểu sơ qua lịch sử Trung đại của phương Tây đều nhận ra chính trị tại các quốc gia thời kỳ này là quá trình tranh giành quyền lực giữa hai thế lực, một bên là chính quyền quân chủ thế tục, các nhóm học giả, các nhà tư tưởng – khoa học, với một bên là cơ quan đại diện thần quyền – Giáo hội.
 
Sự kèn cựa lẫn nhau giữa hai thế lực chính trị tạo nên sự lộn xộn bất ổn đặc trưng của các chính quyền Châu Âu Trung đại, nhưng nó cũng biến tôn giáo trở thành một đề tài không nhạy cảm cho lắm trong giới học thuật và các tác gia.
 
Kỷ Phục Hưng (Renaissance – bắt đầu từ khoảng thế kỷ 14 sau Công Nguyên), thường được xem là giai đoạn làn sóng chủ nghĩa nhân đạo – nhân văn dân sự lan tỏa. Đó là thời kỳ mà mà các học giả nói chung, dù thuộc tôn giáo hay không tôn giáo, nhận ra giá trị của con người, nhận ra quá trình tự khai sáng và nhận thức được tầm quan trọng của các nhu cầu cá nhân. Từ đó, họ tạo nên một môi trường sinh động cho các hoạt động văn hóa – khoa học – nghệ thuật.
 
Tuy nhiên, dù là giai đoạn tái sinh lại các giá trị, tầm nhìn, tư tưởng, phong cách và văn học – nghệ thuật của Hy Lạp – La Mã cổ điển, các tác giả danh tiếng nhất của Kỷ Phục Hưng phần lớn lấy nguồn cảm hứng của mình từ điển tích và nhân vật Công giáo (với hầu hết các tác phẩm nổi tiếng nhất thời kỳ này đều gắn liền với hình ảnh Thiên chúa). Chúng một phần tấn công các giá trị tôn giáo có tổ chức đã được Giáo hội thiết lập, song các giá trị Công giáo, nhờ đó, cũng trở nên gần gũi hơn, nhân văn – nhân bản hơn, và mang tính văn hóa nhiều hơn đối với xã hội phương Tây.
 
Kỷ Phục Hưng do vậy đánh dấu một dấu mốc lịch sử cực kỳ quan trọng cho hàng loạt cải cách tôn giáo của các nhánh Công giáo như: Giáo hội Thánh La Mã (Roman Catholic Church), Kháng cách giáo (Protestant) hay Thanh giáo (Puriant). Và tác phẩm Christmas Carol lừng danh của tác giả Charles Dickens đã đóng góp một phần quan trọng trong công cuộc cải cách đó.
 
Tác phẩm này mô tả những buổi lễ thường được tổ chức ở Nhà thờ, chú trọng vào sự tu niệm cá nhân và lễ nghi. Đột nhiên, quan hệ tôn giáo chuyển trọng tâm sang nói về gia đình, tình thương, buổi tối Giáng sinh sum họp và hiển nhiên là các hoạt động thiện nguyện trong mùa lễ. Theo nghiên cứu của giáo sư, sử gia ẩm thực và đầu bếp trưởng Cathy Kaufman, các bữa ăn sum họp gia đình mùa Giáng sinh mà chúng ta thường thấy trong phim ảnh Mỹ (mà thật ra cũng là phong tục tiêu chuẩn của người Mỹ, Châu Âu hiện nay), với gà tây nhồi, thật ra là nhại lại bữa ăn của nhà Cratchit được mô tả trong quyển sách này.
 
Tại thời điểm mà tác phẩm Christmas Carol ra đời, Giáng sinh là sự đối lập giữa cộng đồng tôn giáo khép kín, mê tín (đôi khi được cho là như thế) và những cuộc chè chén ăn mừng lộn xộn, nhếch nhác, thiếu văn minh. Cả hai vốn được xem là điều không hề phù hợp với xã hội công nghiệp hiện đại. Vậy nên với Christmas Carol, nhiều học giả đến nay vẫn tin rằng chính Dickens đã thay một bộ mặt khác cho lễ Giáng sinh, khiến nó thân hiện hơn, nhẹ nhàng hơn và hướng nội hơn. Đây cũng là phiên bản Giáng sinh nổi tiếng khắp thế giới qua các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật phương Tây.
 
Không chỉ vậy, Kỷ Phục Hưng còn bảo vệ và phát huy hình ảnh của nhân vật quan trọng nhất đêm Giáng sinh, người khiến cho trẻ em khắp thế giới chết mê chết mệt với Giáng sinh – ông già Noel.
 
Truyền thuyết về ông già Noel (hay Santa Claus) bắt đầu với St. Nicholas (Thánh Nicholas) – nhà tu hành nổi tiếng với lòng vị tha và sự tốt bụng. Ông được biết đến như là người bảo hộ cho trẻ em và những kẻ yếu đuối. Ngày mất của ông, ngày 6 tháng 12 hằng năm, được nhiều người phương Tây cho là ngày may mắn để cưới hỏi hay mua sắm lớn. Trong Kỷ Phục Hưng, Thánh Nicolas là vị thánh nổi tiếng nhất Châu Âu. Ngay cả sau cuộc cải cách Kháng Cách giáo (Protestant Reformation), khi mà hình ảnh của các vị thánh dần bị ruồng bỏ vì nhiều vấn đề chính trị liên quan đến quản lý Giáo hội, Thánh Nicolas tiếp tục được ưa thích vì tính nhân văn – thế tục – hành đạo của ông.
 
Vào thập niên 20 của thế kỷ 19, sự ra đời của nhiều tác phẩm văn học, nhu cầu thương mại và mua sắm Giáng sinh của người dân Hoa Kỳ dần được nhiều nhà tư bản nắm bắt. Và Santa Claus (đọc trại từ Sinter Klaas – tức Saint Nicolas trong tiếng Hà Lan) chính thức biến thành ‘đại diện thân thiện’ hiệu quả nhất của Giáng sinh.
 
Giáng sinh và chính trị – pháp luật Hoa Kỳ
 
Quá trình thế tục hóa Giáng sinh không chỉ xảy ra trong hoạt động văn hóa, văn học và nghệ thuật, các yếu tố chính trị và pháp luật của Hoa Kỳ cũng giúp Giáng sinh trở nên phổ biến.
 
Vào thập niên 1980, cơ quan công quyền Hoa Kỳ có thiện cảm với Giáng sinh với tư cách là một sản phẩm tôn giáo mang hơi hướng văn hóa. Trong án lệ  Florey v. Sioux Falls School District, bên nguyên đơn khởi kiện một trường công lập vì cho rằng các chương trình mừng lễ Giáng sinh có bao gồm các bài hát tôn giáo và biểu tượng tôn giáo là vi phạm Tu chính án thứ Nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ.
 
Đối với trường hợp này, tòa án Hoa Kỳ lần đầu tiên đưa ra các nguyên tắc pháp lý thế tục hóa lễ Giáng sinh, cho rằng: ‘Vì nhạc Giáng sinh có chứa ngôn ngữ tôn giáo đã trở thành một phần của văn hóa chúng ta, Tòa không thể khẳng định rằng việc sử dụng các bài hát Giáng sinh này đương nhiên bị xem xét là một hành động ủng hộ tôn giáo. Tác động cơ bản của hoạt động chào mừng rõ ràng không nhằm cổ xuý cho một tôn giáo nhất định.’
 
Đây là một trong những lập luận pháp lý đầu tiên dần thế tục hóa Giáng sinh, loại bỏ dần tính tôn giáo của ngày lễ và biến nó trở thành một ngày hội chung, đại đồng.
 
Rõ ràng quá trình thế tục hóa ngày lễ Giáng sinh đã và vẫn đang tiếp diễn khiến ngày lễ này nhận được nhiều tình cảm của người dân trên khắp thế giới. Ngược lại, những nguyên tắc tôn giáo càng hà khắc, càng nguyên thủy (ví dụ như các quy định cấm nạo phá thai, cấm ra đường mà không che hết thân người, cấm đi chơi riêng với đàn ông…) thì rất khó có chỗ đứng trong lòng xã hội hiện đại.
 
 Nguyễn Quốc Tấn Trung
 
Xem thêm: Dấu ấn tuần qua: Vì sao Giáng sinh là ngày hội của cả thế giới?
 
 
Trong tuần qua, dù chưa chính thức đến Lễ Giáng sinh nhưng không khí mùa lễ hội này đã tràn ngập khắp địa cầu, từ Á sang Âu, từ Phi đến Mỹ, và Việt Nam cũng không ngoại lệ.
 
Tại sao một lễ hội trước đây vốn chỉ của người Kitô giáo, nay lại lan truyền rộng rãi và trở nên phổ biến như vậy?
 
Mặc lấy thân phận thường nhân
 
Mọi chuyện bắt đầu vào một đêm đông lạnh giá cách nay hơn 2.000 năm. Khi đó, một đôi vợ chồng nghèo trên đường về quê để kê khai hộ tịch theo lệnh của nhà cầm quyền. Lúc ngang qua thành Bethlehem xứ Judea, vì không thuê được chỗ trọ nên họ phải tìm một hang lừa để tá túc qua đêm. Trong đêm đó, người vợ đến kỳ mãn nguyệt khai hoa, hạ sinh một hài nhi ngay trong hang lừa và đặt nằm trong một máng cỏ đơn sơ.
 
Hài nhi sinh ra trong cảnh nghèo hèn đó chính là Chúa Giêsu Kitô (Jesus Christ), người sẽ mang lại giao ước mới giữa con người và Thiên Chúa, người sẽ hy sinh mạng sống của chính mình để đền tội cho mọi con dân của Ngài. Lễ Giáng sinh hiện nay là để mừng kỷ niệm Ngài ra đời.
 
Theo sách Phi-lip, “Chúa đã tự bỏ mình đi, lấy hình hài tôi tớ và trở nên giống như loài người”. Tại sao Đức Chúa lại xuất hiện dưới thân phận một con người có địa vị thấp hèn, cũng có thân thể yếu đuối dễ tổn thương của loài người, cũng biết sợ nóng sợ lạnh, sợ đói sợ khát?
 
Giả sử Chúa Giê-su không giáng sinh như một người bình thường, mà xuất hiện như một vị Thần quyền uy, mang theo đầy đủ thần thông và hào quang, thì ngay những kẻ bất lương tàn ác đến mấy cũng muốn đi theo ngài dù không thực tu. Khi đó, sẽ không còn phân biệt giữa người có đức tin và không có đức tin, không còn giá trị của sự ngộ đạo.
 
Không riêng Chúa Giê-su, mà tất cả các bậc Giác giả xưa nay đều đến trong thân phận con người để độ nhân, cho dù đó là một vương tôn hoàng tử như Phật Thích Ca, hay chỉ là con một bác thợ mộc nghèo hèn như Chúa Giê-su.
 
Con người phải nhận ra được những vị Chân Sư của đời mình ở giữa biển người trên thế gian, thì mới có thể tìm được một con đường để quay trở về với sự thiện lương vốn có của mình, cũng chính là con đường để trở về ngôi nhà thật của sinh mệnh.
 
Điều này thoạt nghe tưởng chừng như một nhiệm vụ bất khả thi, như mò kim đáy bể. Tuy nhiên, một dấu hiệu rõ ràng để nhận biết là tất cả các Giác giả, dù giáng sinh trong thân phận nào, cũng đều mang theo mình những lời giáo huấn kinh thiên động địa, có sức thay đổi lớn với đạo đức nhân loại theo hướng tích cực.
 
Hãy nhìn vào trường hợp Chúa Giê-su, Ngài đã răn dạy các môn đồ như thế nào?
 
Thánh sử Ma-thi-ơ đã ghi lại một số lời răn dạy của Chúa Giê-su với các môn đồ: “Các con nghe lời dạy rằng: ‘Mắt đền mắt, răng đền răng’. Nhưng Ta bảo các con: Đừng chống cự kẻ ác. Nếu ai vả má bên phải, hãy đưa luôn má bên kia cho họ” (Mt 5, 38-39). “Các con có nghe lời dạy: ‘Hãy thương người láng giềng và ghét kẻ thù địch’. Nhưng Ta bảo các con: Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho kẻ bắt bớ các con” (Mt 5, 43-44).
 
‘Nâng cấp’ đạo đức xã hội
 
Thoạt nghe, những lời dạy của Chúa Giê-su quá đỗi lạ lùng. Ai lại đi yêu kẻ thù của mình, và để cho kẻ ác muốn làm gì thì làm? Nhưng hãy nghe lời giải thích của chính Chúa Giê-su, được ghi lại bởi thánh sử Luca:
 
“Nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì có gì là ân với nghĩa? Ngay cả người tội lỗi cũng yêu thương kẻ yêu thương họ. Và nếu anh em làm ơn cho kẻ làm ơn cho mình, thì còn gì là ân với nghĩa ? Ngay cả người tội lỗi cũng làm như thế. Nếu anh em cho vay mà hy vọng đòi lại được, thì còn gì là ân với nghĩa? Cả người tội lỗi cũng cho kẻ tội lỗi vay mượn để được trả lại sòng phẳng. Trái lại, anh em hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn và cho vay mà chẳng hề hy vọng được đền trả. Như vậy, phần thưởng dành cho anh em sẽ lớn lao, và anh em sẽ là con Đấng Tối Cao, vì Người vẫn nhân hậu với cả phường vô ân và quân độc ác. Phải có lòng nhân từ” (Lc 6, 27-35).
 
Có thể nói, những lời Chúa Giê-su rao giảng khi độ nhân đã thổi một làn gió mới mẻ vào nhận thức của con người về các chuẩn mực đạo đức, về phân biệt thiện ác, tốt xấu. Ngài đã đến để “nâng cấp” đạo đức nhân loại lên một nấc thang mới, để hoàn thiện các chuẩn mực cũ. “Các con nghe lời dạy cho người xưa rằng: ‘Chớ giết người. Ai giết người thì bị trừng phạt’. Nhưng Ta bảo các con: Ai giận anh em mình thì đáng bị trừng phạt. Ai mắng anh em mình là ngu xuẩn thì đáng bị đưa ra tòa. Ai mắng anh em mình là điên khùng thì đáng bị ném vào lửa hỏa ngục” (Mt 5, 21-22). “Các con đã nghe lời dạy rằng: ‘Chớ ngoại tình’. Còn Ta dạy các con rằng: Hễ ai nhìn đàn bà với lòng ham muốn người ấy, thì đã ngoại tình trong lòng rồi” (Mt 5, 27-29).
 
Như vậy, Chúa Giê-su yêu cầu tất cả những người đi theo mình phải tu bỏ nhân tâm, trở nên toàn hảo như một vị Thần. “Thế thì, các con hãy toàn hảo, như Cha các con ở trên trời là Đấng toàn hảo (Mt 5, 48). Ngài không hề chấp nhận thái độ nửa vời. “Nếu con mắt bên phải gây cho con phạm tội, hãy móc mắt ấy ném xa khỏi con, vì thà một phần thân thể bị hủy hoại hơn là cả thân thể bị ném xuống hỏa ngục. Nếu tay phải gây cho con phạm tội, hãy chặt bỏ đi, vì thà một phần thân thể bị hủy hoại còn hơn là toàn thân đi vào hỏa ngục” (Mt 5, 29-30).
 
Ngài cũng giải thích rõ vì sao con người phải sống tốt, phải trở nên trọn lành. “Các con đừng tích trữ của cải dưới đất là nơi mối mọt và gỉ sét làm hủy hoại và kẻ trộm khoét vách lấy đi. Nhưng hãy tích trữ của cải các con ở trên Trời, là nơi mối mọt không thể hủy hoại và kẻ trộm cũng không khoét vách lấy được” (Mt 6, 19-20). Hay nói cách khác, tất cả những được mất thế gian đều sẽ hư mất, chẳng còn lại gì khi ta nhắm mắt xuôi tay, chỉ có cuộc sống đời sau mới là vĩnh hằng. Vậy hãy trở nên toàn hảo để có một cuộc sống đời sau toàn hảo.
 
Có đức tin sẽ có tất cả
 
Nhiều người có thể sẽ đặt vấn đề: Nhưng trước hết tôi phải sống cuộc đời này đã chứ? Còn phải cơm áo gạo tiền, nhà cửa con cái… Về vấn đề này, Chúa Giê-su cũng đã giảng rất rõ:
 
“Vì thế Ta bảo các con: Đừng lo lắng cho cuộc sống, lo mình sẽ ăn gì, uống gì, hay thân thể mình sẽ mặc gì. Mạng sống chẳng quý hơn đồ ăn và thân thể chẳng quý hơn quần áo sao? Hãy xem loài chim trời, chúng chẳng gieo, chẳng gặt, cũng chẳng tồn kho tích trữ, nhưng Cha các con ở trên trời vẫn nuôi chúng. Các con không quý hơn loài chim sao? Có ai trong các con nhờ lo lắng mà có thể thêm cho đời mình một khoảnh khắc nào không?” (Mt 6, 25-27).
 
“Còn việc ăn mặc, sao các con lo lắng mà làm chi? Hãy xem hoa huệ ngoài đồng mọc thế nào. Chúng không phải làm việc khổ nhọc, cũng chẳng kéo chỉ, nhưng Ta phán bảo các con, dầu Vua Sô-lô-môn sang trọng đến đâu, cũng không thể mặc đẹp bằng một trong các hoa huệ kia. Một loài hoa dại ngoài đồng, nay còn, mai bị ném vào lò lửa, mà Đức Chúa Trời mặc cho chúng như thế, còn các con không quý hơn để Ngài chu cấp quần áo cho sao, hỡi những kẻ ít đức tin?” (Mt 6, 28-30).
 
“Vậy, đừng lo lắng mà hỏi rằng chúng ta sẽ ăn gì, uống gì hay là mặc gì? Vì tất cả những điều này, người ngoại vẫn tìm kiếm và Cha các con ở trên trời biết các con cần tất cả những điều ấy. Nhưng trước hết, hãy tìm kiếm Nước Đức Chúa Trời và sự công chính của Ngài, rồi Ngài sẽ ban thêm cho các con mọi điều ấy nữa. Thế thì, đừng lo sợ cho ngày mai, vì ngày mai sẽ lo cho ngày mai. Nỗi lao phiền trong ngày cũng đủ quá rồi!” (Mt 6, 31-34).
 
Ngày nay, trên khắp địa cầu đã có đông đảo những người tin theo Chúa Giê-su. Và ngày lễ Giáng sinh năm nay, hàng tỷ người trên thế giới cùng đổ ra đường ăn mừng, tung hô Con Thiên Chúa. Nhưng có bao giờ chúng ta tự hỏi, mình đã thực hành đúng như lời Chúa Giê-su răn dạy hay chưa?
 
Nhiều người trong các hội thánh Kitô hữu hàng ngày rất tự hào khi nói rằng mình là tín đồ của Chúa Giê-su Kitô, nhưng nếu chúng ta tin mà không làm theo lời Ngài dạy thì có tác dụng gì? Những giáo luật chúng ta tuân giữ, những lời kinh câu hát chúng ta xưng tụng hàng ngày sẽ có ý nghĩa gì nếu chúng ta không làm theo lời của Đấng mà chúng ta xưng tụng, chúng ta tin theo?
 
Triều Thiên - dkn.tv
 
 

  Bình luận của bạn
(*) Họ tên:  
(*) Email:  
(*) Tiêu đề:  
(*) Nội dung:  
Mã: 

Nội dung các bình luận
 

  Các Tin khác
  + St của Vo Thi Kieu Diem (22/03/2019)
  + Đóng cửa then cài. (21/03/2019)
  + Ngôn tình của một boss cầm kèo (14/03/2019)
  + Giống lợn quý trong tranh Đông Hồ (09/03/2019)
  + GS. Chu Hảo và Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh (12/11/2018)
  + Vì sao chưởng Kim Dung chỉ thu hút người Hoa và Việt? (03/11/2018)
  + Hữu Loan: Về bài thơ màu tím hoa sim (30/10/2018)
  + Gốm Bát Tràng: ngàn năm tinh hoa người Việt (20/10/2018)
  + Sinh nhật mùa thu (20/10/2018)
  + Hai chiều ý kiến về cựu TBT Đỗ Mười (26/09/2018)
 
 
Trang chủ Nội quy Liên hệ Lên đầu trang  
Xa lộ thông tin    Cuộc sống    Thăng Long-Hà Nội    Phố Hà Nội    Nét văn hóa    Những giá trị bảo tồn    Cải tạo, tu bổ, bảo tồn    Quy hoạch - Đô thị    Địa ốc-phong thủy    Diễn đàn    Người đẹp    Thời trang    Du lịch    Thể thao-Sức khỏe    Ẩm thực    thư giãn    Mỹ thuật    Âm nhạc    Trang ảnh xưa    Góc chụp ảnh   

vietarch-kiến trúc sáng tạo